Quy đổi độ cận, loạn và trục: điều cần biết

Có thể dùng nguyên độ kính gọng để mua kính áp tròng không?

Không nên. Độ kính gọng và độ kính áp tròng có thể giống ở một số trường hợp, nhưng đó phải là kết quả của đo và thử lens chứ không phải mặc định.

Kính gọng nằm cách mắt một khoảng, còn lens nằm trực tiếp trên phim nước mắt phủ giác mạc. Khi độ cao hơn, sự thay đổi khoảng cách này có thể làm công suất cần thiết khác đi. Với độ thấp, chênh lệch tính toán có thể nhỏ, nhưng vẫn còn các yếu tố mà đơn kính gọng không nói tới: độ cong, đường kính, chất liệu, độ ổn định khi chớp mắt và tình trạng khô mắt.

FDA xem kính áp tròng là thiết bị y tế cần đơn phù hợp. Điều đó áp dụng cả với lens màu không độ vì độ vừa không chỉ liên quan đến khả năng nhìn rõ. Một con số power đúng mà chiếc lens quá chặt, quá lỏng hoặc không tương thích với bề mặt mắt vẫn không phải lựa chọn tốt.

Đơn kính gọng và đơn kính áp tròng khác nhau ở đâu?

Đơn lens thường chứa thông tin về sản phẩm và độ vừa mà đơn kính gọng không có, như thương hiệu hoặc chất liệu, BC, DIA và lịch thay, bên cạnh power và thông số loạn khi cần.

Vì vậy, việc một trang bán hàng chỉ hỏi “chị cận mấy độ” là chưa đủ để thay cho đơn lens. Người dùng cũng cần biết từng mắt, loại lens được thử, chế độ thay và hướng dẫn theo dõi.

Khoảng cách giữa kính gọng và mắt làm độ thay đổi thế nào?

Khi đưa một tròng có công suất đáng kể từ vị trí trước mắt xuống sát giác mạc, hiệu lực quang học thay đổi; chuyên gia sẽ cân nhắc khoảng cách đỉnh kính và làm tròn theo dải sản xuất của lens.

Trên mạng có công thức “vertex conversion”, nhưng nhập đúng con số vẫn chưa đủ. Khoảng cách thực tế của kính gọng có thể khác giá trị giả định, đơn cũ có thể không còn đúng, và lens thương mại chỉ có những bước độ nhất định. Sau phần tính toán còn cần đánh giá thị lực trên mắt, vì kết quả lý thuyết không đảm bảo bạn nhìn rõ và dễ chịu.

Bài viết này không đưa bảng “độ gọng A bằng độ lens B” vì bảng như vậy dễ bị dùng như đơn kê. Hai người có cùng SPH trên kính gọng vẫn có thể nhận lens khác do loạn, khả năng điều tiết, mắt khô, thiết kế lens và mục tiêu nhìn.

Độ loạn và trục có được chép nguyên sang lens không?

Không thể tự động chép. Lens loạn cần cylinder và axis có sẵn trong dải sản phẩm, đồng thời phải ổn định hướng trên mắt khi chớp và nhìn các hướng.

Trên đơn, CYL mô tả mức công suất trụ và AXIS là hướng của phần điều chỉnh loạn, tính theo độ từ 1 đến 180. Axis không phải “độ nặng” của bệnh, còn dấu cộng hoặc trừ trong cách ghi cylinder có thể thay đổi theo quy ước chuyển dạng của đơn. Tự đổi dấu mà không hiểu toàn bộ đơn rất dễ sai.

Lens toric có cơ chế ổn định, nhưng nó vẫn có thể xoay trên mắt. Chuyên gia quan sát dấu định hướng, mức xoay và độ lặp lại rồi mới điều chỉnh trục đặt hàng nếu cần. Một chiếc lens cho thị lực tốt ngay lúc vừa đặt nhưng xoay thất thường sau vài lần chớp chưa chắc là fit đạt.

Có nên dùng “độ cầu tương đương” để bỏ phần loạn không?

Không nên tự làm. Khái niệm cầu tương đương có ích trong một số quyết định chuyên môn, nhưng không phải mẹo chung để biến mọi đơn loạn thành lens cầu.

Mức loạn, trục, nhu cầu nhìn, chênh lệch hai mắt và dải lens có sẵn đều ảnh hưởng quyết định. Có người vẫn chấp nhận thị lực với lens cầu; người khác cần lens toric để lái xe, học tập hoặc làm việc màn hình. Dùng một phép tính rồi đặt lens có thể khiến chữ bóng, đau đầu hoặc chất lượng nhìn dao động, nhất là ban đêm.

Hai mắt khác độ thì có được mua cùng một độ cho tiện không?

Không nên tự làm tròn hai mắt về cùng một số. Mỗi mắt cần được đánh giá và ghi riêng, vì “tiện mua” không phải tiêu chí quang học.

Nếu chênh lệch nhỏ, chuyên gia có thể cân nhắc trong bối cảnh thị lực hai mắt; nếu chênh lớn, dùng cùng độ có thể làm một mắt bị mờ hoặc quá chỉnh. Não có khả năng phối hợp hình ảnh nhưng không phải lúc nào cũng bù trừ dễ chịu. Đặc biệt, đừng dùng lens của mắt trái sang mắt phải nếu hai bên khác thông số hoặc đã được đeo và bảo quản riêng.

Công cụ quy đổi trên website nên được dùng vào việc gì?

Chỉ nên dùng để học cách các thông số liên quan và chuẩn bị câu hỏi khi đi khám, không dùng kết quả làm độ đặt mua.

Một công cụ không nhìn thấy bề mặt giác mạc, không biết lens xoay bao nhiêu và không đo được thị lực sau khi đeo. Nếu công cụ trả về một con số rất cụ thể, hãy coi đó là mô phỏng giáo dục. Đặc biệt không nhập đơn thiếu dấu, thiếu mắt hoặc không rõ CYL dạng cộng/trừ rồi tin kết quả.

Khi đi khám, bạn có thể mang kính gọng đang dùng, đơn cũ, tên lens từng đeo và mô tả thời điểm mắt khô. Những dữ liệu thực tế này hữu ích hơn việc nói “em dùng công cụ ra độ này”.

Một lần thử lens đúng nghĩa cần kiểm tra những gì?

Cần kiểm tra sức khỏe mắt, độ vừa sau khi lens ổn định, thị lực từng mắt và hai mắt, khả năng thao tác, cùng phản ứng sau thời gian đeo thử.

Chuyên gia có thể soi bề mặt mắt, đánh giá nước mắt và quan sát lens khi chớp. Với lens toric, cần xem mức xoay có ổn định không. Sau đó người đeo phải được hướng dẫn đeo, tháo, vệ sinh, lịch thay và dấu hiệu phải dừng. Đơn hoàn chỉnh thường được xác nhận sau khi mẫu lens phù hợp, chứ không chỉ sau bài đo khúc xạ kính gọng.

Nếu đang đỏ mắt, viêm bờ mi, khô nhiều hoặc có tổn thương bề mặt, bạn có thể được khuyên trì hoãn lens. Đó không phải “bán hàng khó”, mà là bước bảo vệ mắt.

Mua lens online an toàn hơn bằng cách nào?

Dùng đơn lens còn hiệu lực, đối chiếu từng trường trên hộp và chỉ mua đúng sản phẩm đã được kê hoặc xác nhận, từ nguồn có thông tin rõ.

• So riêng mắt phải và trái; kiểm tra dấu âm/dương, CYL và AXIS nếu có.
• Đối chiếu thương hiệu, dòng sản phẩm, BC, DIA, lịch thay và số lượng.
• Kiểm tra niêm phong, hạn dùng, số lô và giữ hóa đơn.
• Không nhận lời tư vấn đổi độ qua tin nhắn nếu người tư vấn chưa khám và thử lens.
• Khi sản phẩm giao khác đơn, chưa mở vỉ và liên hệ nơi bán để xử lý.

Nên đọc gì trước khi chốt một mẫu lens?

Đọc thêm các trường bắt buộc phải đối chiếu trên đơn lens và phần giải thích BC có khác độ cong giác mạc không để không biến một phép quy đổi thành quyết định mua hàng.

Những nguồn nào được dùng để biên soạn bài?

• FDA – Buying Contact Lenses.
• FDA – Contact Lens Risks.
• CDC – Preventing Eye Infections When Wearing Contacts.
• Vinmec – Chuyên khoa Mắt và Bệnh viện Mắt Trung ương.

Nội dung là hướng dẫn giáo dục, không phải đơn kính áp tròng và không thay thế việc khám trực tiếp.