Lens silicone hydrogel là gì?
Là lens mềm làm từ chất liệu kết hợp silicone với hydrogel. Phần silicone giúp oxy đi qua lens tới giác mạc nhiều hơn, phần hydrogel giữ nước để lens mềm và dễ chịu trên mắt.
Giác mạc, lớp trong suốt ở mặt trước mắt, không có mạch máu. Nó lấy oxy chủ yếu từ không khí. Khi chị đeo lens, oxy phải đi xuyên qua lens mới tới được giác mạc. Vì vậy, lượng oxy lens cho đi qua là một trong những thông số quan trọng của chất liệu.
FDA (Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) mô tả silicone hydrogel là nhóm vật liệu lens mềm mới hơn, được phát triển để cung cấp nhiều oxy hơn. Ngày nay, phần lớn lens mềm thuộc một trong hai nhóm: hydrogel thường (còn gọi HEMA, Polyhema) hoặc silicone hydrogel.
Silicone hydrogel khác hydrogel thường ở điểm nào?
Khác lớn nhất là đường đi của oxy. Ở hydrogel thường, oxy đi qua nhờ nước trong lens. Ở silicone hydrogel, oxy đi qua phần silicone, nên lens không cần nhiều nước vẫn cho oxy cao.
Bài tổng quan trên Review of Optometry giải thích: với hydrogel thường, tăng lượng nước thì oxy qua lens tăng; còn với silicone hydrogel, oxy tăng theo tỷ lệ silicone, không theo lượng nước. Điều này dẫn tới một điểm hay gây nhầm: ở lens silicone hydrogel, độ ẩm ghi trên hộp thấp hơn không có nghĩa là kém thoáng hơn.
| Điểm so sánh | Hydrogel thường | Silicone hydrogel |
|---|---|---|
| Oxy đi qua nhờ | Nước trong lens | Phần silicone trong chất liệu |
| Cảm giác trên mắt | Thường mềm, dẻo | Thường cứng hơn một chút, nhiều người không nhận ra |
| Cặn bám thường gặp | Dễ bám protein hơn | Dễ bám cặn dầu (lipid) hơn |
| Bề mặt | Vốn ưa nước | Silicone vốn kỵ nước, hãng phải xử lý bề mặt để lens ướt đều |
Các điểm trong bảng tổng hợp từ Review of Optometry và Lenstore. Đây là xu hướng chung giữa hai nhóm. Mỗi dòng lens cụ thể còn khác nhau tùy công thức và cách xử lý bề mặt của hãng.
Lens silicone hydrogel có đeo được 24 giờ không?
Không nên hiểu như vậy. Oxy cao hơn không có nghĩa ai cũng được đeo cả ngày lẫn đêm. Số giờ đeo mỗi ngày và việc có được đeo qua đêm hay không phụ thuộc vào nhãn sản phẩm và chỉ định của người khám mắt.
Nhiều trang bán lens ghi silicone hydrogel "đeo được 12–24 giờ". Các nguồn y khoa chính thống không đưa con số chung như thế:
- FDA phân biệt lens đeo ban ngày với lens được phép đeo qua đêm. Việc đeo qua đêm, và đeo bao nhiêu đêm liền, tùy loại lens và đánh giá của chuyên gia nhãn khoa.
- AAO (Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ) cho biết ít bác sĩ khuyên đeo lens qua đêm, vì làm tăng nguy cơ nhiễm trùng mắt nghiêm trọng.
- CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) khuyên tránh ngủ khi đeo lens, trừ khi người khám mắt chỉ định.
Review of Optometry cũng nhận định silicone hydrogel có thể giảm, nhưng không loại bỏ, các vấn đề liên quan đến lens. Nói gọn: chất liệu tốt hơn giúp giảm một nhóm rủi ro do thiếu oxy, nhưng không biến việc ngủ với lens thành an toàn. Nếu lỡ ngủ quên, xem bài ngủ quên với lens.
Ai nên ưu tiên lens silicone hydrogel?
Người đeo lens nhiều giờ mỗi ngày, đeo gần như mỗi ngày, hoặc hay thấy mắt mệt, đỏ cuối ngày khi đeo hydrogel thường thì nên hỏi người khám mắt về silicone hydrogel.
Theo kinh nghiệm tư vấn của Lens Optic, các tình huống sau thường đáng cân nhắc:
- Chị đi làm văn phòng, đeo lens từ sáng đến chiều, ngồi phòng máy lạnh.
- Chị đã quen đeo lens và muốn chuyển từ đeo theo dịp sang đeo hằng ngày.
- Chị từng đeo hydrogel thường và hay thấy mắt đỏ, mỏi vào cuối ngày. Trường hợp này nên đi khám trước để tìm nguyên nhân, không chỉ đổi chất liệu.
Silicone hydrogel không phải lựa chọn duy nhất đúng. Một số người thấy hydrogel thường êm hơn, hoặc mắt họ bám cặn dầu nhiều nên hợp chất liệu khác. Đó là lý do lời khuyên chung là thử lens và theo dõi, không phải chọn theo quảng cáo. Độ vừa của lens cũng quan trọng ngang chất liệu, xem thêm BC lens là gì và DIA bao nhiêu thì tự nhiên.
Mắt khô có nên dùng silicone hydrogel không?
Có thể thử, nhưng không chắc đỡ. Khô mắt có nhiều nguyên nhân. Chất liệu chỉ là một phần, còn thời gian đeo, môi trường và tình trạng mắt cũng quan trọng.
Lời khuyên về độ ẩm cho mắt khô rất lộn xộn. Có bài khuyên chọn lens nhiều nước, có bài khuyên lens ít nước, có bài khuyên silicone hydrogel. Nguyên nhân là "độ ẩm" của hai nhóm chất liệu không so trực tiếp được với nhau, như phần trên đã nói.
Nếu mắt chị khô, hãy đi khám để biết có bệnh khô mắt hay không. Trong lúc đeo, chỉ dùng nước nhỏ mắt ghi rõ dùng được khi đeo lens. Bài nước nhỏ mắt khi đeo lens có cây quyết định giúp chị biết khi nào nên nhỏ, khi nào nên tháo lens ra trước.
Làm sao biết lens mình đang dùng có phải silicone hydrogel?
Đọc 4 dòng trên hộp hoặc tờ hướng dẫn: chất liệu, độ ẩm, chỉ số oxy và lịch đeo. "Phiếu đọc hộp 4 dòng" dưới đây giúp chị biết mình đang cầm loại gì và cần hỏi thêm câu nào.
| Dòng trên hộp | Thường ghi là | Chị đọc thế nào | Câu nên hỏi người bán |
|---|---|---|---|
| 1. Chất liệu | Material, kèm tên chất liệu | Có chữ "silicone hydrogel" thì rõ. Chỉ ghi "silicone" kèm tên khác thì chưa chắc là silicone hydrogel. | "Dòng này là hydrogel hay silicone hydrogel, có tài liệu hãng không?" |
| 2. Độ ẩm | Water content, dạng phần trăm | Chỉ so độ ẩm giữa các lens cùng nhóm chất liệu. Không lấy độ ẩm để so một lens hydrogel với một lens silicone hydrogel. | "Độ ẩm này thuộc nhóm chất liệu nào?" |
| 3. Chỉ số oxy | Dk/t (lượng oxy đi qua lens ở độ dày đó) | Con số này mới phản ánh trực tiếp độ thoáng. Nhiều hộp lens màu không ghi. | "Hãng có công bố Dk/t không?" Không có thì ghi nhận là chưa rõ. |
| 4. Lịch đeo, lịch thay | Daily wear, extended wear; 1 ngày, 1 tháng, 3 tháng | "Daily wear" là đeo ban ngày, tháo khi ngủ. Lịch thay là lens dùng bao lâu thì bỏ, không phải số giờ đeo mỗi ngày. | "Lens này có được phép đeo qua đêm không?" Câu trả lời phải dựa trên nhãn, không dựa trên chất liệu. |
Cách dùng phiếu: chụp mặt sau hộp lens đang dùng, đánh dấu dòng nào có, dòng nào trống. Dòng trống là câu chị cần hỏi gian hàng hoặc người khám trước khi mua tiếp.
Ba dấu hiệu nên dè dặt:
- Trang bán ghi "silicone" nhưng hộp thật ghi chất liệu khác, hoặc ngược lại.
- Lời quảng cáo hứa đeo qua đêm, đeo 24 giờ, trong khi hộp không ghi được phép đeo qua đêm.
- Không có hộp, không có tờ hướng dẫn, không rõ hãng sản xuất.
Phiếu này giúp đọc thông tin, không đánh giá lens có vừa mắt chị hay không.
Lens màu có loại silicone hydrogel không?
Có, nhưng ít hơn lens trong suốt. Với lens màu, chị nên kiểm tra chất liệu trên hộp thay vì tin vào tên gọi trên trang bán.
Lens màu có thêm lớp họa tiết, nên mỗi hãng làm theo cách khác nhau. Có dòng ghi rõ silicone hydrogel, có dòng là hydrogel thường. Khi chọn lens màu đeo hằng ngày, chị dùng phiếu đọc hộp ở trên giống như với lens trong. Nếu đang băn khoăn giữa đeo theo dịp và đeo mỗi ngày, bài lens 1 ngày hay lens 1 tháng giúp chị tính theo lịch đeo thật.
Lens silicone hydrogel có cần chăm sóc khác không?
Quy tắc cơ bản giống mọi lens: rửa và lau khô tay, dùng đúng dung dịch, không dùng nước máy, thay lens và hộp đúng hạn. Với lens dùng lâu ngày, chị hỏi người bán dung dịch nào hợp với dòng đó.
Vì silicone hydrogel dễ bám cặn dầu hơn, bước chà rửa và tráng theo hướng dẫn của dung dịch là quan trọng. Với lens 1 ngày, chị không cần bước này vì tháo ra là bỏ. Lịch vệ sinh hộp và thay dung dịch có trong bài vệ sinh hộp và thay dung dịch.
Tháo lens và đi khám khi mắt đau, đỏ, chói sáng, tiết dịch hoặc nhìn mờ, dù chị đang dùng silicone hydrogel hay bất kỳ chất liệu nào. Mang theo vỏ hộp lens để người khám biết chất liệu và lịch đeo.
Nên xem sản phẩm Lens Optic thế nào?
Hãy xác định lịch đeo của mình trước, rồi hỏi chất liệu của từng dòng, thay vì chỉ tìm chữ "silicone" trong tên sản phẩm.
Trong danh mục của Lens Optic, LENS OPTIC Sky Gray (lens màu 1 tháng, nhãn riêng) được ghi chất liệu silicone hydrogel. Với các dòng khác, chị nhắn gian hàng để hỏi chất liệu, độ ẩm và lịch đeo theo đúng 4 dòng trong phiếu, và xin ảnh mặt sau hộp nếu cần.
Nếu chị chưa có đơn kính áp tròng, hoặc từng khó chịu khi đeo lens, hãy đi khám và thử lens trước khi mua số lượng nhiều.
Bài viết sử dụng những nguồn nào?
- FDA – Types of Contact Lenses.
- AAO – Contact Lenses for Vision Correction.
- CDC – Preventing Eye Infections When Wearing Contacts.
- Review of Optometry – Some Facts About SiHy Lenses (bài tổng quan chuyên ngành, 2010).
- Lenstore – Hydrogel vs silicone hydrogel lenses (trang thông tin của nhà bán lẻ, dùng để đối chiếu).
Nội dung để giáo dục, không chẩn đoán, không thay thế khám mắt và thử lens trực tiếp.