Nước nhỏ mắt khi đeo lens: chọn loại nào, nhỏ lúc nào, khi nào phải tháo ra

Đang đeo lens có nhỏ mắt được không?

Được, nhưng chỉ với loại nước nhỏ mắt ghi rõ trên nhãn là dùng được khi đeo kính áp tròng. Các loại khác thì tháo lens ra trước rồi mới nhỏ.

Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) khuyên người muốn nhỏ trong lúc đang đeo lens chọn loại không chất bảo quản và có ghi an toàn hoặc được thiết kế cho người đeo kính áp tròng. Loại này thường được gọi là nước nhỏ "làm ẩm lại" (rewetting drops): nó làm ướt bề mặt lens và mắt khi chị thấy khô, cộm nhẹ do máy lạnh hay nhìn màn hình lâu.

Chai không ghi gì về kính áp tròng thì coi như chưa được nhỏ khi đang đeo, dù bao bì ghi "nước mắt nhân tạo" hay "làm mát".

Vinmec cũng lưu ý người đeo lens nên dùng loại nhỏ mắt chuyên dụng, vì thuốc nhỏ mắt thông thường có thể làm lens khô hơn và gây rát, cộm.

Nước nhỏ mắt cho lens khác nước mắt nhân tạo thông thường ở đâu?

Khác ở chỗ nhà sản xuất đã thử và ghi rõ dùng được khi lens đang ở trong mắt. Nước mắt nhân tạo thông thường làm ẩm mắt, nhưng chưa chắc hợp với chất liệu lens.

Lens mềm là lớp vật liệu ngậm nước nằm sát giác mạc; thứ chị nhỏ vào khi đang đeo sẽ tiếp xúc với lớp đó. Vì vậy điều quyết định là nhãn có cho phép dùng với lens không, và với loại lens nào (mềm, cứng, hay cả hai).

Chuyện chất bảo quản cũng cần nhớ. AAO cho biết loại có chất bảo quản để được lâu hơn và thường rẻ hơn, có lẽ ổn nếu thỉnh thoảng mới dùng vài lần mỗi tuần. Còn nếu chị phải nhỏ hơn 4 lần mỗi ngày trong thời gian dài, AAO khuyên chuyển sang loại không chất bảo quản. Loại không chất bảo quản có thể ở dạng chai nhiều lần dùng có đầu lọc khuẩn, hoặc dạng tép nhỏ dùng một lần.

Một điều nữa: nước nhỏ mắt không làm sạch hay khử khuẩn lens. Nó không thay được nước ngâm, và nước ngâm cũng không phải nước nhỏ mắt. Quy trình ngâm, rửa hộp xem ở bài vệ sinh hộp lens và thay dung dịch.

Đọc nhãn chai nước nhỏ mắt thế nào cho nhanh?

Chị tìm 5 thông tin: có ghi dùng với kính áp tròng không, loại lens nào, có chất bảo quản không, dùng được bao lâu sau khi mở, và cách dùng cụ thể.

1. Dòng về kính áp tròng: tìm chữ "kính áp tròng", "contact lens", "dùng khi đang đeo lens". Không thấy thì xếp vào nhóm phải tháo lens trước.
2. Loại lens: có chai chỉ dùng cho lens mềm, có chai dùng cho cả lens mềm và lens cứng. Nếu chị đeo lens cứng hay Ortho-K, hỏi người kê đơn trước.
3. Chất bảo quản: nhãn thường ghi "không chất bảo quản" (preservative-free) nếu không có. Nếu chị nhỏ nhiều lần mỗi ngày, ưu tiên loại này.
4. Hạn sau khi mở: mỗi sản phẩm có mốc riêng, in trên hộp hoặc tờ hướng dẫn. Dạng tép dùng một lần thường có hướng dẫn riêng về việc bỏ sau khi mở. Chị ghi ngày mở lên chai, giống như cách ghi ngày mở lens trong bài hạn mở nắp và hạn in trên hộp.
5. Cách dùng: số giọt, số lần, nhỏ trước khi đeo, trong khi đeo hay trước khi tháo. Làm theo đúng nhãn; không tự tăng lên vì "nhỏ nhiều cho đỡ khô".

Nhãn tiếng nước ngoài mà chị không chắc thì chụp mặt sau chai để hỏi dược sĩ hoặc người tư vấn lens, đừng đoán.

Loại nào không nên nhỏ khi đang đeo lens?

Đừng nhỏ khi đang đeo: thuốc làm hết đỏ mắt, thuốc kê đơn, thuốc chống dị ứng, gel hay mỡ tra mắt, và bất kỳ chai nào nhãn không ghi dùng được với lens.

• Thuốc "làm trắng mắt", "hết đỏ mắt": AAO khuyên tránh vì nhóm chất co mạch có thể làm triệu chứng và tình trạng đỏ mắt nặng hơn theo thời gian. Trên nhãn, hai hoạt chất AAO nêu cần tránh là tetrahydrozoline và naphazoline. Mắt đỏ khi đeo lens là tín hiệu cần tìm nguyên nhân, không phải che đi.
• Thuốc kê đơn, thuốc kháng sinh, thuốc có corticoid: chỉ dùng khi bác sĩ kê, và theo lời dặn có được đeo lens hay không. Không dùng chai còn dư của người khác.
• Thuốc chống ngứa, chống dị ứng: nhiều loại không dành cho lúc đang đeo lens. Đọc nhãn hoặc hỏi dược sĩ.
• Gel, mỡ tra mắt: AAO mô tả gel đặc hơn nước nhỏ, mỡ còn đặc hơn, bám lâu hơn nhưng làm mờ mắt nhiều hơn; mỡ thường dùng ban đêm. Không phải thứ để nhỏ lên lens giữa giờ làm.

Nếu chị cần dùng một loại không dành cho lens, AAO hướng dẫn: tháo lens, chờ 5 phút, nhỏ thuốc, rồi chờ thêm 10–15 phút mới đeo lại. Với lens 1 ngày, chiếc đã tháo ra thì bỏ, đeo cặp mới, như bài lens 1 ngày có cần ngâm không đã giải thích.

Nhỏ mắt khi đang đeo lens thế nào cho đúng?

Rửa tay, mở nắp không chạm đầu chai, ngửa đầu nhìn lên, kéo nhẹ mi dưới, nhỏ đúng số giọt trên nhãn vào túi mi, rồi nhắm mắt nhẹ. Đầu chai không được chạm mắt, mi hay tay.

1. Rửa tay bằng xà phòng, lau khô bằng khăn sạch.
2. Mở nắp, không chạm đầu chai. AAO giải thích ngón tay có thể truyền vi khuẩn lên đầu nhỏ, rồi làm nhiễm bẩn cả chai.
3. Ngửa đầu, nhìn lên một điểm cố định, kéo nhẹ mi dưới tạo một "túi" nhỏ.
4. Nhỏ vào túi mi dưới, không nhỏ thẳng vào giữa lens khi đang mở to mắt, để giọt không làm chị giật mình chớp mạnh.
5. Nhắm mắt nhẹ, không dụi. Chớp chậm vài lần để nước dàn đều trên lens.
6. Đậy nắp ngay. Không cất chai ở nơi nóng như cốp xe hay bậu cửa sổ nắng.

Nếu dùng hai loại nhỏ mắt khác nhau, AAO khuyên chờ 3–5 phút giữa hai loại.

Lỡ ngủ quên khi đeo lens thì đừng giật lens ra khi còn khô; xem bài lỡ ngủ quên khi đeo lens.

Nhỏ mắt hoài mà vẫn khô, cộm thì nên làm gì?

Đừng tăng số giọt. Khô kéo dài khi đeo lens thường cần tìm nguyên nhân: lens chưa hợp mắt, đeo lâu hơn lịch được dặn, môi trường khô, hoặc mắt có vấn đề cần khám.

Nước nhỏ mắt là để đỡ khô tạm thời, không phải để kéo dài giờ đeo vượt lời dặn. Khi trả lời câu hỏi về lens bị khô trong thời tiết lạnh, một bác sĩ nhãn khoa của AAO gợi ý thử nước nhỏ làm ẩm dành cho lens trước, và nếu vẫn không đỡ thì cân nhắc đổi loại lens hoặc thử lens lại (fitting: đo và đánh giá độ vừa của lens trên mắt).

Chị có thể ghi lại vài ngày: khô lúc nào, ở đâu, đã đeo bao lâu, rồi mang ghi chú đó khi đi khám. Về số giờ đeo, Lens Optic không đưa con số chung; mỗi người theo nhãn sản phẩm và lịch người fitting đã dặn, như bài ngày đầu nên đeo lens bao lâu đã nói.

Nếu cảm giác giống có hạt cát trong mắt, chỉ ở một bên, hoặc xuất hiện ngay sau khi đeo, đó có thể là lens bị cộm chứ không phải khô. Xem bài lens bị cộm: tháo ngay hay chờ thêm.

Đi tiệc, đi chụp ảnh cả ngày thì mang nước nhỏ mắt thế nào?

Mang một chai nhỏ hoặc vài tép dùng một lần của đúng loại chị đã dùng quen, để trong túi riêng, không để nơi nóng, và không dùng chung với bạn.

• Đúng loại đã dùng quen: ngày cưới, ngày chụp kỷ yếu không phải lúc thử chai mới.
• Không san sang lọ khác, không dùng chung: lọ không nhãn mất thông tin hạn dùng, còn đầu chai đã chạm mắt người khác có thể mang vi khuẩn.
• Mang thêm kính gọng đúng độ, để có lựa chọn khi phải tháo lens.

Khi nào phải tháo lens và đi khám thay vì nhỏ mắt?

Tháo lens ngay và liên hệ bác sĩ mắt nếu chị thấy đau, đỏ nhiều, chói sáng, chảy nước mắt liên tục, có ghèn hoặc nhìn mờ. Nước nhỏ mắt không phải cách xử lý những dấu hiệu này.

AAO khuyên tháo lens và gọi bác sĩ khi mắt rất đỏ, đau, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ hoặc có ghèn. Vinmec cũng liệt kê các dấu hiệu cần tháo lens: đau trong hoặc quanh mắt, kích ứng, đỏ mắt, nhạy cảm với ánh sáng, chảy nước mắt bất thường, giảm thị lực đột ngột.

Đi khám thì mang theo vỏ hộp lens đang dùng và chai nước nhỏ mắt đã dùng. Không tự mua thuốc kháng sinh hay thuốc có corticoid để nhỏ.

Muốn chăm sóc mắt khi đeo lens tốt hơn thì nên đọc thêm gì?

Chị nên đọc bài đeo lens lần đầu nếu mới bắt đầu, và bài vệ sinh hộp lens và thay dung dịch nếu đang dùng lens thay định kỳ.

Bài viết sử dụng những nguồn nào?

• AAO – Choosing the Best Lubricant Eye Drops for Dry Eyes.
• AAO – How to Put In Eye Drops.
• AAO – How can I prevent my contacts from drying out in cold weather?.
• AAO – How to Take Care of Contact Lenses.
• Vinmec – Khi đeo lens nên dùng thuốc nhỏ mắt nào?.

Nội dung mang tính hướng dẫn sử dụng, không thay thế khám mắt, đơn kính áp tròng, fitting trực tiếp và tư vấn của dược sĩ, bác sĩ về thuốc.